मोबाईल वरून करा जमीन मोजणी…. अचूक मोजणी फक्त 5 मिनिटात
मोबाईलवरून जमीन मोजणी ही आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगातील एक अत्यंत सोपी, जलद आणि उपयोगी पद्धत बनली आहे. पूर्वी शेत मोजण्यासाठी मोजणीदार, साखळ्या आणि खूप वेळ लागत असे; पण आता स्मार्टफोन आणि उपग्रह तंत्रज्ञानामुळे ही प्रक्रिया काही मिनिटांत पूर्ण करता येते. तुमच्या खिशातील मोबाईलच आता ‘डिजिटल मोजणीदार’ बनला आहे, जो GPS आणि सॅटेलाइटच्या मदतीने जमिनीचे क्षेत्रफळ अचूकपणे मोजण्यास मदत करतो.
जमीन मोजताना मूलभूत गणित समजून घेणे आवश्यक आहे. जर जमीन आयताकृती असेल, तर तिचे क्षेत्रफळ काढण्यासाठी लांबी आणि रुंदी यांचा गुणाकार केला जातो. उदाहरणार्थ, एखाद्या जमिनीची लांबी ३३ फूट आणि रुंदी ३३ फूट असेल, तर त्या जमिनीचे क्षेत्रफळ १०८९ चौरस फूट होते. हेच क्षेत्रफळ एका गुंठ्याइतके मानले जाते. त्यामुळे अशा साध्या गणिताच्या आधारे तुम्ही प्राथमिक मोजणी सहज करू शकता.
२०२६ मध्ये जमीन मोजण्यासाठी आधुनिक आणि स्मार्ट पद्धती उपलब्ध आहेत. त्यामध्ये GPS Walking Method ही सर्वात प्रभावी पद्धत मानली जाते. या पद्धतीत तुम्ही मोबाईलमधील ॲप सुरू करून शेताच्या एका कोपऱ्यापासून चालायला सुरुवात करता आणि पूर्ण शेताला वेढा घालून पुन्हा त्याच ठिकाणी येता. या प्रक्रियेदरम्यान मोबाईल तुमचा मार्ग ट्रॅक करून आपोआप नकाशा तयार करतो आणि क्षेत्रफळ मोजतो. दुसरी पद्धत म्हणजे Satellite Marking. यात तुम्ही Google Earth सारख्या ॲपचा वापर करून सॅटेलाइट नकाशावर जमिनीचे कोपरे निवडता आणि क्षेत्रफळ काढता. भारतात उपलब्ध असलेल्या NavIC प्रणालीमुळे ही मोजणी आता अधिक अचूक झाली आहे.
मोबाईल ॲपद्वारे केलेली मोजणी आणि सरकारी मोजणी यामध्ये काही महत्त्वाचे फरक आहेत. मोबाईल ॲपद्वारे मोजणी ही जलद आणि स्वस्त असते, साधारणतः ५ ते १० मिनिटांत पूर्ण होते आणि त्यासाठी कोणताही मोठा खर्च येत नाही. मात्र, त्याची अचूकता सुमारे ९५ ते ९८ टक्के असते आणि ती केवळ संदर्भासाठी वापरली जाते. याउलट, सरकारी महसूल विभागाकडून करण्यात येणारी मोजणी अत्यंत अचूक (१०० टक्के) असते आणि ती कायदेशीरदृष्ट्या ग्राह्य धरली जाते, मात्र त्यासाठी वेळ आणि शुल्क दोन्ही लागतात.
मोबाईलद्वारे मोजणी करताना काही गोष्टी लक्षात ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. मोजणी करताना फोनचे कव्हर काढून ठेवणे आणि Battery Saver मोड बंद ठेवणे फायदेशीर ठरते, कारण यामुळे GPS सिग्नल अधिक अचूक मिळतो. तसेच हवामान स्वच्छ असणे आवश्यक आहे, कारण ढगाळ वातावरणात सिग्नल कमकुवत होऊ शकतो. एकदाच मोजणी करून समाधान न मानता दोन-तीन वेळा मोजणी करून त्याची सरासरी काढणे अधिक योग्य ठरते. ॲपमधील युनिट्स (Guntha, Acre) योग्यरित्या सेट केल्या आहेत याची खात्री करून घ्यावी.
जमिनीच्या परिमाणांबद्दल माहिती असणे देखील उपयुक्त ठरते. एक गुंठा म्हणजे १०८९ चौरस फूट, ४० गुंठे म्हणजे एक एकर (४३,५६० चौरस फूट) आणि एक हेक्टर साधारणपणे २.४७ एकर इतका असतो. काही ठिकाणी १ आर (Are) हे एक गुंठ्याइतके मानले जाते.
एकंदरीत पाहता, मोबाईलद्वारे जमीन मोजणी ही शेत व्यवस्थापन, नियोजन आणि अंदाज घेण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त साधन आहे. मात्र, जर जमिनीवर वाद असेल किंवा कायदेशीर प्रक्रिया करायची असेल, तर अधिकृत सरकारी मोजणीच करणे आवश्यक आहे. तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर केल्यास वेळ, श्रम आणि पैसा यांची मोठ्या प्रमाणात बचत होऊ शकते.